† Shemoqmedis Eparqia †

ადრექრისტიანულ ეკლესიაში, როცა მრევლის რაოდენობა მცირე იყო, რწმენა კი - მოწამეობრივი და განცდილი, არსებობდა მორწმუნეთათვის საკვირაო ლიტურგიაზე ნაკურთხი ძღვენის დარიგების წესი, რათა შინ ყოველდღიურად შესძლებოდათ ქრისტეს სისხლთან და ხორცთან ზიარება. სიხარულით აღსავსე საერთო საკვირაო ლიტურგია მთელი ცხოვრების განმავლობაში გრძელდებოდა. მაგრამ ეს წესი გაუქმდა, როცა ეკლესიის წევრთა რიცხვი გაიზარდა, როცა ქრისტიანობა გავრცელდა და ამასთან ერთად გარდაუვალად დაეცა სულიერი ცხოვრების დაძაბულობის დონე, რომელიც დამახასიათებელი იყო პირველი ქრისტიანებისათვის, და საეკლესიო მთავრობა იძულებული გახდა, აღეკვეთა ნაკურთხი ძღვენის ბოროტად გამოყენების შესაძლებლობა. დასავლეთში ამან გამოიწვია დაწესება ყოველდღიური ღმრთისმსახურებისას ზიარებისა; ეს დასავლური ლიტურგიკული ტრადიციისა და ღმრთისმოსაობის დამახასიათებელი ნიშანია. მაგრამ ამავე დროს ეს ევქარისტიის გაგებაში მომხდარი მნიშვნელოვანი ცვლილების მიზეზსაც წარმოადგენს: ევქარისტია უკვე აღარაა დღესასწაული, ის ღმრთისმსახურების დღიური ციკლის განუყოფელ ნაწილად იქცა. ამგვარად, შეიქმნა ეგრეთ წოდებული „კერძო“ მესა, რომლებმაც სულ უფრო და უფრო შეცვალეს ღმრთისმსახურების სხვა ელემენტები. აღმოსავლეთში, პირიქით, ევქარისტიის ძირითადი ესქატოლოგიური სიხარულით აღსავსე შინაარსი, ზეციური სასუფევლისაკენ მისი მიმართება არასოდეს შეცვლილა. დღესაც კი, თეორიულად მაინც, საღმრთო ლიტურგია არ წარმოადგენს ღმრთისმსახურების სადღეღამისო ციკლის ერთ-ერთ წესს. ლიტურგიის აღსრულება ყოველთვის დღესასწაულია, და დღე, როცა ის აღესრულება, ყოველთვის იღებს კვირადღის სულიერ მნიშვნელობას. ჩვენ უკვე ვთქვით და კიდევ გავიმეორებთ, რომ ეს დღე შეუთავსებელია მარხვასთან და ამიტომაც ევქარისტია არ აღესრულება დიდი მარხვის სადაგ დღეებში. ამგვარად, როცა ყოველდღიური „შინაური“ ზიარება შეწყდა, აღმოსავლეთში იგი ევქარისტიის ყოველდღიური აღსრულებით არ შეუცვლიათ: ამის მაგიერ წარმოიქმნა ზიარების ახალი სახე, - როცა გამოიყენება წინა კვირას, სადღესასწაულო ლიტურგიისას ნაკურთხი ძღვენი. შესაძლებელია, რომ პირველშეწირულის ლიტურგიას არა მხოლოდ დიდი მარხვისას, არამედ საეკლესიო წელიწადის სხვა ხანგრძლივი მარხვების დროსაც აღასრულებდნენ. მაგრამ დიდ და მცირე დღესასწაულთა რიცხვის ზრდამ გამოიწვია ის, რომ ევქარისტიას უფრო ხშირად აღასრულებდნენ, ხოლო პირველშეწირულის ლიტურგია მხოლოდ დიდი მარხვის დამახასიათებელ ნიშნად იქცა და თანდათანობით, დიდი მარხვის საღმრთისმსახურო სულისკვეთების, ჩვენს მიერ უკვე ნახსენები ნათელი სევდის ზეგავლენით, შეიძინა ის განუმეორებელი მშვენიერება და საზეიმო იერი, რომელიც დიდი მარხვის ღმრთისმსახურების მწვერვალს წარმოადგენს.

ღმრთისმსახურება დიდი მწუხრიდან იწყება, მაგრამ მღვდლის პირველი ასამაღლებელი ისეთივეა, როგორც ლიტურგიისას: „კურთხეულ არს მეუფება მამისა და ძისა და სულისა წმიდისა...“ ამგვარად, მთელი ღმრთისმსახურება მიმართულია სასუფევლის იმედზე. ეს სწორედ ის სულიერი მოლოდინია, რომელიც მთელს დიდ მარხვას განსაზღვრავს. ამას, ჩვეულებრივ, მოსდევს მწუხრის ფსალმუნი (103), „აკურთხევს სული ჩემი უფალსა...“, დიდი კვერექსი და ფსალმუნის მე-18 კანონი (კათიზმა). ეს კანონი დიდი მარხვის ყოველ დღეს იკითხება. ის შედგება 119-133 ფსალმუნებისაგან, რომლებსაც აღსავლის გალობანი ეწოდება. ამ ფსალმუნებს იერუსალიმის ტაძარში შესასვლელი კიბის საფეხურებზე გალობდნენ. ეს იყო გალობა სალოცავად შეკრებილი და ღმერთთან შესახვედრად განმზადებული ადამიანებისა: „ვიხარე რომელთა მრქუეს მე: სახლსა უფლისასა შევიდეთ“ (ფსალმუნი 121,1); „აქა აკურთხევდით უფალსა ყოველნი მონანი უფლისანი, რომელნი სდგათ სახლსა უფლისასა, ეზოთა სახლისა ღმრთისა ჩუენისათა. ღამესა აღიპყრენით ჴელნი თქუენნი წმიდად მიმართ და აკურთხევდით უფალსა. გაკურთხოს შენ უფალმან სიონით, რომელმან ქმნნა ცანი და ქუეყანაი“ (ფსალმუნი 133).

ამ ფსალმუნთა გალობისას მღვდელი იღებს წინა კვირას ნაკურთხ ტარიგს (ძღვენს) და ფეშხუმზე დააბრძანებს მას. ამის შემდეგ, როცა ფეშხუმი ტრაპეზიდან სამსხვერპლოზეა გადმოტანილი, იგი ბარძიმში ღვინოს ასხამს და ნაკურთხ ძღვენს დაფარნას ადებს, როგორც ეს ლიტურგიის წინ ხდება. უნდა ითქვას, რომ ეს ყოველივე მდუმარედ კეთდება, მღვდლის ლოცვების გარეშე. ტიპიკონი განსაკუთრებით აღნიშნავს ამ გარემოებას: ყველა ლოცვა უკვე წაკითხულია საკვირაო ლიტურგიისას.

მცირე შესვლისა და „ნათელო მხიარულოს“ გალობის შემდეგ იკითხება ამ დღისათვის გათვალისწინებული ორი საწინასწარმეტყველო (ძველი აღთქმის) საკითხავი, რომლებიც შესაქმისა და იგავთა წიგნებიდანაა აღებული. ამ საკითხავთა შორის აღესრულება წესი, რომელიც იმ დროს გვაგონებს, როცა დიდი მარხვა, ძირითადად, კათაკმეველთა მოსამზადებელ პერიოდს წარმოადგენდა. შესაქმის წიგნიდან აღებული პირველი საკითხავის კითხვისას მღვდელი ანთებულ სანთელს ადგამს ტრაპეზზე დასვენებულ სახარებას. როცა საკითხავი დამთავრებულია, მღვდელი იღებს სანთელსა და საცეცხლურს და მორწმუნეებს აკურთხებს სიტყვებით: „ნათელი ქრისტესი განანათლებს ყოველთა!“. სანთელი ქრისტეს სიმბოლოა, სოფლის ნათლისა. ძველი აღთქმის კითხვისას სახარებაზე სანთლის დადგმა ნიშნავს, რომ ყველა წინასწარმეტყველება შესრულდა ქრისტეს მიერ, რომელმაც გაანათლა თავისი მოწაფეები, რათა შესძლებოდათ საღმრთო წერილის გაგება. ძველ აღთქმას ქრისტესთან მივყავართ, როგორც დიდ მარხვას განათლებისკენ მიჰყავდა კათაკმევლები. ნათლისღების სხივი, რომელიც კათაკმევლებს ქრისტესთან აერთებს, ხსნის მათ გონებას ქრისტეს მოძღვრების გასაგებად.

ძველი აღთქმის მეორე საკითხავის შემდეგ ტიპიკონის თანახმად იგალობება მწუხრის ფსალმუნის (140) ხუთი მუხლი, რომლებიც იწყება სიტყვებით: „წარემართენ ლოცვაჲ ჩემი ვითარცა საკუმეველი, შენ წინაშე...“. 140-ე ფსალმუნი უკვე იგალობეს შესვლის წინ. რა მნიშვნელობა აქვს ამავე მუხლების ხელახალ გალობას? ზოგი მონაცემის საფუძველზე შეგვიძლია ვივარაუდოთ, რომ ამ მუხლების განმეორებითი გალობა პირველშეწირულის ლიტურგიის ყველაზე ადრეული პერიოდიდან მომდინარეობს. შესაძლოა, იმ დროს, როცა ამ წესს ჯერ კიდევ არ ჰქონდა მიღებული დღევანდელი საზეიმო ხასიათი და უბრალოდ მწუხრის ჟამს ზიარებას წარმოადგენდა, ამ მუხლებს სწორედ ზიარების დროს გალობდნენ. მაგრამ დღეს ისინი უბრალოდ ღმრთისმსახურების მეორე ნაწილის მონანიებით აღსავსე მშვენიერ შესავალს წარმოადგენს. ეს მეორე ნაწილი კი თვით პირველშეწირულის ლიტურგიაა.

მეორე ნაწილი „კათაკმეველთა ლიტურგიით“ იწყება: ეს ნათლისღებისათვის მოსამზადებელთათვის განსაკუთრებული ლოცვებისა და ვედრებების მიმდევრობაა. დიდი მარხვის შუაძალზე, მეოთხე კვირის ოთხშაბათს, ამას მოსანათლავთათვის კვერექსიც ემატება. კიდევ ერთხელ აღინიშნება დიდი მარხვის, როგორც ნათლისღებისათვის სამზადისის, ძირითადი საზრისი.

კათაკმეველთა გასვლის შემდეგ მორწმუნეთა ლიტურგია იწყება ორი ლოცვით. პირველში ჩვენ ვევედრებით უფალს, რათა განწმინდოს ჩვენი სული, სხეული და გრძნობები:

...რაჲთა თუალნი ჩუენნი იყვნენ განშორებულ ყოვლისაგან ვნებულისა ხედვისა, და სასმენელნი სიტყუათა მიმართ ცუდთა უვალ, ხოლო ენა წმიდა იყავნ სიტყუათაგან უჯეროთა, წმიდა ჰყვენ ბაგენიცა ჩუენნი მაქებელად შენდა, უფალო, ჴელნი ჩუენნი შორს ჰყვენ ყოველთაგან საქმეთა ბოროტთა, და ღირს-ჰყვენ იგინი საქმედ ყოვლისავე, რომელი სათნო არს შენდა, და ყოველნი ასონი ჩუენნი და გონებაჲ შენითა მადლითა შეზღუდე.

...რათა ჩვენს თვალთა გამოხედვა განიწმიდოს ვნებისაგან, ჩვენმა ყურებმა არ შეიწყნარის ამაო საუბარი, ხოლო ენა ნუ წარმოთქვამს უხამს სიტყვებს. ჩვენი ბაგეები შენს მაქებლად განწმიდე, უფალო, ჩვენი ხელები განაშორე ყოველგვარ ბოროტ საქმეს, და ღირსი გახადე ისინი შენთვის მოსაწონი საქმეების ქმნისა; ჩვენი სხეულის ყოველ ასოსა და გონებას გარს შემოარტყი შენი მადლი.

მეორე ლოცვა გვამზადებს პირველშეწირული ძღვენის ტრაპეზზე გადმობრძანებისათვის:

...რამეთუ აჰა ესერა უხრწნელსა ჴორცსა მისსა და ცხოველსმყოფელსა სისხლსა, ამას ჟამსა ეგულების შემოსლვად და ტრაპეზსა ამას ზედა საიდუმლოჲსასა დაგებად, სიმრავლისაგან ზეცისა მჴედრობათასა უხილავად ძღუენი, რომელთა ზიარებაჲ დაუსჯელად მოგუმადლენ ჩუენ, რაჲთა მათ მიერ გონებისა ჩუენისა თუალნი განბრწყინდენ, და ძედ ნათლისად და დღისად ვიქმნნეთ.

...აი, უკვე მისი (ქრისტეს) უხრწნელი ხორცი და მაცოცხლებელი სისხლი მომზადებულია საღმრთო საიდუმლოს (ქრისტეს ხორცისა და სისხლის) ტრაპეზზე დასასვენებლად, და იგი მოჰყავს მარავალრიცხოვან ზეციურ მხედრობას. მასთან ზიარება დაუსჯელად მოგვმადლოს ღმერთმა, რათა ეგვეხილოს გონების თვალი, და გავხდეთ ძენი ნათლისა და დღისა.

ამის შემდეგ დგება ნაკურთხი ძღვენის ტრაპეზზე გადმოსვენების საზეიმო მომენტი. გარეგნულად ეს შესვლა ლიტურგიისას აღსრულებულ დიდ შესვლას მოგვაგონებს, მაგრამ თავისი არსებითა და სულიერი მნიშვნელობით ის, რა თქმა უნდა, სრულიად განსხვავებულია. სრულ ევქარისტიულ ღთისმსახურებაში დიდი შესვლა არის ჯერ უკურთხებელი ძღვენის გადასვენება: ეკლესია მსხვერპლად სწირავს ღმერთს საკუთარ თავს, თავის და თავისი წევრების ცხოვრებასა და მთელს ღვთის ქმნილებას და ამ მსხვერპლშეწირვაში ეს ძღვენიც იგულისხმება და თვით ქრისტეს ერთადერთი და სრულყოფილი მსხვერპლიც. ქრისტეს ხსენებით ეკლესია მოიხსენიებს ყველას, ვის საცხოვნებლადაც გასწირა ქრისტემ საკუთარი თავი. პირველშეწრულის ლიტურგიის განმავლობაში კი არა გვაქვს არც მსხვერპლი, არც ევქარისტია, არც ძღვენის კურთხევა. ამის მიუხედავად ჩვენს წინაშე იხსნება და აშკარავდება ქრისტეს ჩვენს შორის ყოფნის საიდუმლოება.

აქ უნდა აღვნიშნოთ, რომ მართლმადიდებლური საღმრთისმსახურო გადმოცემა არ იცნობს ძღვენის „თაყვანისცემას“, რომელიც დროში დაცილებული იყოს თვით ზიარებას: ეს მისი არსებითი განსხვავებაა ლათინური ეკლესიისაგან. მაგრამ მართლმადიდებელ ეკლესიაში, რა თქმა უნდა, პრაქტიკულად არსებობს „სამარაგო“ ნაკურთხი ძღვენის შენახვის ტრადიცია სნეულთა საზიარებლად და სხვა განსაკუთრებული შემთხვევებისთვის. ჩვენ უკვე ვთქვით, რომ ქრისტიანული ეკლესიის ადრეულ ისტორიულ პერიოდში ჩვეულებად ჰქონდათ შინ კერძო ზიარება. ჩვენს დროს კი, ამის სამაგიეროდ, არსებობს ნაკურთხი ძღვენის მუდმივი „მარაგი“ და არ არსებობს მისდამი თაყვანისცემის რიტუალი. ამ ორი გარემოების ერთდროული შენარჩუნებით მართლმადიდებელმა ეკლესიამ თავიდან აიცილა დასავლური საკრამენტული რაციონალიზმის საშიშროება. იმისათვის, რომ პროტესტანტთა საწინააღმდეგოდ ნაკურთხ ძღვენში ქრისტეს რეალური და ობიექტური არსებობა დაედასტურებინათ, კათოლიკეებმა, ფაქტობრივად, ერთმანეთს დააცილეს თაყვანისცემა და ზიარება. ამით კარი გაეხსნა ევქარისტიის და თვით ეკლესიის ჭეშმარიტი დანიშნულების სულიერ გაგებაში მეტად საშიშ ცდომილებას, რადგანაც ეკლესიისა და წმინდა საიდუმლოთა მიზანი მატერიის რაღაც ნაწილის „საკრალიზაცია“ კი არაა, რითაც ეს ნაკურთხი მატერია უპირისპირდება დანარჩენს, როგორც პროფანულსა და უწმინდურს. პირიქით, მართლმადიდებელი ეკლესიის მიზანი ისაა, რომ ადამიანი ცხოვრების განმავლობაში ღმერთთან მუდმივ ურთიერთობაში იმყოფებოდეს, შეიმეცნოს ღმერთი და ამაღლდეს მის სასუფეველში. ევქარისტია, ნაკურთხი ძღვენი, ამ ურთიერთობის საშუალებაა, ახალი ცხოვრების საზრდოა, მაგრამ არა საბოლოო მიზანი. რადგანაც ღმრთის სასუფეველი საჭმელი და სასმელი კი არაა, არამედ ცხოვრება და სიხარული სულისა წმიდისა მიერ. საზრდო ადამიანის ცხოვრებაში თავის დანიშნულებას ასრულებს მხოლოდ მაშინ, როცა იგი შეჭმულია და გადაქცეულია სიცოცხლედ. სწორედ ასე, მომავალი სოფლის ახალი ცხოვრება უკვდავების საზრდოსთან ზიარებით გვეძლევა. მართლმადიდებელი ეკლესია მუდამ ერიდება ნაკურთხი ძღვენის თაყვანისცემას ზიარების საიდუმლოს გარეშე, რადგანაც ერთადერთი ჭეშმარიტი თაყვანისცემა მაშინ სრულდება, როცა ქრისტეს ხორცსა და სისხლს ვეზიარებით და ამა სოფლად ისე ვიქცევით, როგორ თვით იგი იქცეოდა.

პროტესტანტებს, თავის მხრივ, ეშინიათ წმინდა საიდუმლოებათა ყოველგვარი „მაგიური“ გაგებისა და ისინი იმდენად „სულ-ჰყოფენ“ ნაკურთხ ძღვენს, რომ უარყოფენ მათში ქრისტეს ხორცისა და სისხლის არსებობას თვით ზიარების მომენტის გარეშე. მართლმადიდებელ ეკლესიაში კი ნაკურთხი ძღვენის მარაგი სნეულთა საზიარებლად ინახება და ამით კვლავ აღდგენილია წონასწორობა. ნაკურთხი ძღვენი ზიარებისთვისაა მოცემული, მაგრამ ზიარების რეალობა დამოკიდებულია ნაკურთხი ძღვენის რეალობაზე. ეკლესია არ მოჰყვება მსჯელობას იმის შესახებ, რანაირად არსებობს ქრისტე ნაკურთხ ძღვენში, მაგრამ კრძალავს ამ ძღვენის რაიმე სხვა გამოყენებას ზიარების გარდა. ეკლესია, ასე ვთქვათ, არ სცნობს ნაკურთხი ძღვენის არსებობას ზიარების გარეშე, მაგრამ მტკიცედ სწამს, რომ მსგავსად ღმრთის სასუფევლისა, რომელიც კიდეც უნდა მოვიდეს და კიდეც არსებობს ჩვენს შორის, როგორც ქრისტე ამაღლდა ზეცად და დაჯდა „მარჯუენით მამისა“, მაგრამ ამავე დროს ჩვენს შორის იმყოფება უკუნითი უკუნისამდე, - ასევე უკვდავების საზრდოც მუდამ იმყოფება ეკლესიაში.

ეს თეოლოგიური შენიშვნა კვლავ პირველშეწირულის ლიტურგიასთან გვაბრუნებს და ჩვენ მის მწვერვალზე - უკვე ნაკურთხი ძღვენის „გამოცხადებასთან“ - ავდივართ. დიდი შესვლა წარმოიშვა პირველშეწირული ძღვენის გადმოსვენების აუცილებლობიდან. პირველშენირული ძღვენი ამ მომენტამდე ტრაპეზზე კი არ ინახებოდა, არამედ რომელიმე განსაკუთრებულ ადგილას, ხშირად ტაძრის გარეთაც. ეს გადმოსვენება, ბუნებრივია, მოითხოვს საზეიმო განწყობას, რადგანაც თეოლოგიურად იგი აღნიშნავს ქრისტეს გამოცხადებასა და მარხვის, ლოცვისა და მოლოდინის დასრულებას, - იმ შეწევნის, ნუგეშისა და სიხარულის მოახლოებას, რომელსაც ველოდით:

აწ ძალნი ცათანი ჩუენ თანა უხილავად მსახურებენ, რამეთუ აჰა ესერა შემოვალს მეუფეჲ დიდებისაჲ ესერა მსხვერპლი საიდუმლოჲ აღსრულებული მოიყვანების. სარწმუნოებითა და სიყუარულით მოვუჴდეთ, რაჲთა თანაზიარ ცხორებისა საუკუნოჲსა ვიქმნნეთ; ალელუია, ალელუია, ალელუია.

ამჟამად ზეციური ძალები ღმრთისმსახურებას ჩვენთან ერთად ასრულებენ, რადგანაც ახლა დიდების მეუფე (ქრისტე) უნდა შემოვიდეს; საიდუმლო მსხვერპლი, უკვე შეწირული და განსრულებული შემოიყვანება. რწმენითა და სიყვარულით შევეგებოთ, რათა სამარადისო ცხოვრების თანაზიარნი გავხდეთ. ალელუია, ალელუია, ალელუია.

ნაკურთხი ძღვენი ახლა უკვე ტრაპეზზეა დასვენებული, ჩვენ კი ზიარებისთვის ვემზადებით და ვითხოვთ:

წმიდა ჰყვენ ჩუენ ყოველთა სულნი და ჴორცნი სიწმიდითა მით მიუღებელითა, რაჲთა წმიდითა სჳნიდისითა, ურცხუენელითა პირითა და განათლებულითა გულითა საღმრთოთა ამათ საიდუმლოთა ვეზიარებოდეთ, და ამათ მიერ განცხოველებულნი შევეერთნეთ თჳთ ქრისტესა შენსა, ...რომელმან თქუა; რომელი ჭამდეს ჴორცსა ჩემსა და სუმიდეს სისხლსა ჩემსა, იგი ჩემ თანა დადგრომილ არს და მე მის თანა, რაჲთა... ვიქმნნეთ ტაძარ ყოვლადწმიდისა და თაყუანის-საცემელისა სულისა შენისა, ჴსნილნი ყოვლისაგან საეშმაკოჲსა ღონისა, ...და მივემთხჳნეთ კეთილთა მათ აღთქუმულთა, ყოველთა თანა წმიდათა შენთა...

განწმიდე, უფალო, ყოველი ჩვენგანის სული და ხორცი სიწმიდით, რომლის წართმევაც შეუძლებელია, რათა წმიდა სინდისით, შეურცხვენელი პირითა და განათებული გულით ვეზიაროთ ამ საღმრთო საიდუმლოს (ქრისტეს ხორცსა და სისხლს), და მათ მიერ განცხოველებულნი შევუერთდეთ თვით ქრისტეს, ...რომელმაც თქვა: ვინც შეჭამს ჩემს ხორცსა და შესვამს ჩემს სისხლს, მე მასთან დავმკვიდრდები და ის ჩემთან, რათა... შევიქნეთ ტაძრად სულისა შენის, ყოვლადწმიდისა და თაყვანისსაცემელისა, და გამოხსნილ ვიქმნეთ ეშმაკის ყოველი ხრიკისაგან, ...და მივაღწიოთ შენს მიერ აღთქმულ სიკეთეს ყველა შენს წმინდანთან ერთად...

ამ ვედრებას მოსდევს საუფლო ლოცვა, რომელიც ყოველთვის აგვირგვინებს ზიარებისათვის მომზადებას. როცა თვით ქრისტეს მოცემულ ამ ლოცვას წარმოვთქვამთ, ჩვენში ვიღებთ ქრისტეს სულს, როგორც საკუთარს, მის ლოცვას მამის მიმართ - როგორც ჩვენს საკუთარს, მის ნებას, მის სურვილს, მის სიცოცხლეს - როგორც ჩვენს საკუთარს.

ზიარება იწყება ზიარების საგალობლის თანხლებით:

ღმრთისმსახურება მთავრდება და მღვდელი აცხადებს: „მშვიდობით წარვიდეთ!“ ბოლო, ამბიონზე წარმოსათქმელი ლოცვა აჯამებს ამ ღმრთისმსახურების-საღამოჟამინდელი ზიარების სულიერ მნიშვნელობას მთელი დიდი მარხვის მიმართ.

მეუფეო ყოვლისა მპყრობელო, რომელმან ყოველნი დაბადებულნი სიბრძნით დაჰბადენ, რომელმან გამოუთქუმელითა მით განგებულებითა შენითა და მიუთხრობელითა სახიერებითა მოგჳყვანენ ჩუენ ყოვლადპატიოსანთა ამათ დღეთა განსაწმედელად სულთა და ჴორცთა, მოსაკუდინებელად ვნებათა, და სასოებად აღდგომისა; რომელმან ორმეოცთა დღეთა მიერ ფიცარნი მისცენ, ღმრთივწერილნი იგი ასონი, სათნოსა შენსა მოსეს, მოგურიჭენ ჩუენცა, სახიერო, კეთილისა ამის ღუაწლისა მოღუაწებად, და სარბიელსა ამას მარხვათასა სრულყოფად, სარწმუნოებისა შეუხებელად დამარხვად, და თავებისა უხილავთა ვეშაპთასა შემუსრვად, მძლედ ცოდვისა გამოჩინებად, დაუსჯელად მიწევნად და თაყუანის-ცემად წმიდასა აღდგომასა შენსა.

ყოვლისმპყრობელო მეუფეო, რომელმაც ყოველი შენი ქმნილება სიბრძნით დაჰბადე, რომელმაც შენი მიუწვდომელი მიზანდასახულობითა და გამოუთქმელი სიკეთით მოგვიყვანე ამ პატივსაცემ დღეებამდე, სულისა და ხორცის განსაწმედად, ვნებების დასათრგუნად, აღდგომის იმედის მოსაპოვებლად; რომელმაც ორმოცი დღის ლოცვის შემდეგ შენს რჩეულს, მოსეს, ღმრთის მიერ წარწერილი ფიცრები მიეცი, ჩვენც, სახიერო, შეგვაძლებინე კეთილი ღვაწლის (მოთმინების) აღსრულება და მარხვის სარბიელის წარმატებით დასრულება, სარწმუნოების შეურყეველი დაცვა, უხილავ ვეშაპთა (ეშმაკთა) თავების შემუსვრა, ცოდვების დამარცხება, დაუსჯელად მიღწევა შენი აღდგომის წმიდა დღესასწაულამდე და მისი თაყვანისცემა.

ახლა ტაძრის კარს მიღმა უკვე დაბნელდა. იქ ღამეა, რომელშიც ჩვენ გავდივართ, რომელშიც ალბათ კიდევ დიდხანს უნდა ვიცხოვროთ, ვიბრძოლოთ, დავითმინოთ. მაგრამ ახლა ამ ღამეს ასხივოსნებს ნათელი, რომელიც ეს-ესაა ვიხილეთ. სასუფეველი, რომლის სიახლოვეს თითქოსდა ჯერ არანაირად შეუცვლია ეს სოფელი, ჩვენ „საიდუმლოდ“ მოგვეცა, მაგრამ ვიცით, რომ სასუფევლის სიხარული და მშვიდობა ჩვენთანაა, ჩვენ კი დიდი მარხვის გაგრძელებისათვის ვემზადებით.

ღმრთისმსახურების განგება (თანამიმდევრობა, რიგი)

ღმრთისმსახურების განგება
(თანამიმდევრობა, რიგი)