|
SemoqmedSi aris qarTuli
xuroTmoZRvrebis Zegli- samonastro kompleqsi. kompleqsSi Sedis:
pirveli- Sua saukuneebis (XII s.) RvTaebis taZari; meore- XVI
saukunis gumbaTovani eklesia- “zarzma”, rome lic vaxtang I gurielma
sagangebod aago, raTa Sig daebrZanebina zarzmis monastridan XVI
saukuneSi gadmosvenebuli fericvalebis xati (eklesiis saxelic
aqedanaa); mesame- 1831 wels agebuli samreklo.
Oorive taZari- “RmrTaebis”- ugumbaTo
da “zarzmis”- gumbaTiani erTmaneTzea miSenebuli.
monastris gorakis ZirSi gamoqvabulia
da es gamoqvabuli, winaT, dayudebuli berebis navTsayudeli yofila.
Semoqmedis monasteri, saqarTveloSic
umdidres monastrad iTvleboda. igi ramdenjerme gaZarcves, magram
sidiade mainc ver waarTves. xelmrudeTa kvali axlac atyvia Semoqmedis
monasterSi dacul xatebs: zogs Tvali aqvs daTxrili, zogsac budidan
Tvalmargaliti aqvs amoglejili.
Tedo saxokia ambobs: “sxvaTa Soris,
aqa yofila saxareba Zvirfas TvalmargalitiT SeWedil-Semkuli. mesamoce
wlebSi, am Zvirfasi saxarebis magier, raRac manqanebiT, mxolod
vercxliT SeWedili saxareba darCa am monasterSi”.
wyaroebi miuTiTeben, rom Semoqmedis
monasters mdidari wignTsacavi hqonda. aq daculi yofila ori
SesaniSnavi xelnaweri: “gulani” da “futkari”, anu locvani da
berZnuli eklesiis zogi wmidanis cxovrebis krebuli.
Semoqmedis “gulani” 1004 sqeli
qaRaldis furcels Seicavs da zustad or fuTs iwo nis. masSi mravladaa
sxvadasxva feris saRebaviT sakmaod mkafiod Sesrulebuli naxati,
romlebzec wmidanebi arian gamosaxulni. “gulani” lamazi kaligrafiiT
aris dawerili. igi gadauweriaT XVIII saukunis I naxevarSi: aTanase
qavuaraZes, mTavardiakons ioanes, mdivans ioanes, mRvdlebs: saba da
ioseb tuskiebs. “gulans” erT adgilas saba tuskias minaweric aqvs,
rom am wignis gadaweraze 18 weli uSromiaT. igi daculia korneli
kekeliZis saxelobis xelnawerTa institutis fondSi- “guria”.
Mmeore xelnaweri “futkari”, garda
wmidaTa cxovrebisa, sxvadasxva saintereso Txrobas Seicavs. maTgan
aRsaniSnavia vrceli traqtati: “Tqmuli wmidisa mamisa Cuenisa
arsenisa mcxeTel kaTalikozisa”. am traqtatSi moTxrobilia qarTuli da
somxuri eklesiebis ganxeTqilebis ambavi, VI da VII saukuneebis
qalkedoniis krebis Semdeg.
Semoqmedis monasteri gurielTa
samarxic gaxlavT. aq ganisveneben: mamia V gurieli, dedamisi-
dedofali marine, qaixosro gurielis meuRle- elisabed erisTavi;
Semoqmedeli episkoposebi...
Semoqmedi gaxlavT Semoqmedis saepiskoposos kaTedraluri taZari. igi gurielTa samTavro domenSi mdebareobda da `guriis mTavari taxti da taZari~ iyo, amasTan is gurielTa saZvales warmoadgenda. Semoqmedis xuroTmoZRvruli kompleqsi oTx Zegls moicavs, maTgan ori eklesia: 1. Semoqmedis RvTaebis eklesia. 2. e.w. `zarzma~. igi guriis mTavarma vaxtang 1-ma sagangebod aaSenebina zarzmis monastridan XVI saukuneSi gadmotanili feriscvalebis xatis dasasveneblad da eklesiamac saxeli aqedan miiRo. 3. XVI saukunis sxvadasxva daniSnulebis nagebobani. 4. samreklo. amasTanave, Semoqmedis kompleqs miekuTvneba eklesia `goris gverdisa~. igi ganviTarebuli Sua saukuneebis Zegladaa miCneuli da dRes misi galavani da nangrevebia SemorCenili.
Semoqmedis monasteri md. bJuJis marcxena napirze mdebareobs. ozurgeTidan samxreT-dasavleTiT 7-8 km-is daSorebiT. igi dabal mTazea aSenebuli da rogorc vaxuSti batoniSvili mogviTxrobs: `cixe askanisa samxriT, mTis ZirSi aris Semoqmedis eklesia didSeni, gumbaTiani, Semkuli yovliTa. iyo ese saarqimandrito da aw aris saepiskoposo, zis episkoposi mwyemsi mis queiTisa guriisa~. Semoqmedis monasteri Sedgeba erTmaneTze midgmuli ori taZrisagan. 1828 wels dawerili moxsenebaSi Semoqmedis arqimandriti arsen mgalobliSvili aRniSnavs, rom Semoqmedis macxovris eklesia Zvelia, SigniT da gareT nagebia Tlili qviT, aqvs marmalilos iataki _ `masSi samRudelmTavro dasajdomi aris Sesabamisi suetebiTa da gumbaTiTa~. episkoposis taxti unaxavs d. baqraZesac. macxovris taZarze `zed midgmulia samwirvelo saxelsa RvTismSoblisa Sobisasa. gumbaTiani aRSenebul Tlilis qviTa SigniT da gareT da ese viTar iatakiTa~. mas ori mcire ekvderi hqonia, romelSic siZvelis gamo aRar iwireboda, aRsaniSnavia, rom am eklesiaSi krZalavdnen guriis mTavrebs.
Semoqmedis macxovris eklesia samnavian ugumbaTo nagebobas warmoadgens. zustad ar viciT misi agebis TariRi, savaraudod is XIII-XIV saukuneebs unda ekuTvnodes. saukuneebis ganmavlobaSi igi mravaljer gadaukeTebiaT. v. beriZis mosazrebiT eklesia Tavdapirvelad erTnaviani unda yofiliyo. mogvianebiT, mas sigrZivi kedlebi moarRvies da CrdiloeTisa da samxreTis navebi miuSenes. amdenad Sua navidan mxolod erTi-ori frangmetiRa gadarCa. navebis miSenebis Semdgom eklesia axali perangiT Semoses da Wadrakulad ganlagebuli sxvadasxva feris qvebiT moapirkeTes. am gadakeTebaTa Sesaxeb unda mogviTxrobdes eklesiis warwerebi: `q(riste) e y(ovla) d Zl(ie)ro~ S(eiwyal)e afx(a)zT(a) k(aTali)k(os)i b(a)t(on)i m (a)qsime a(mi)n. aq moxseniebuli maqsime jer Semoqmedis episkoposi gaxldaT, xolo 1639 wlidan afxazeTis kaTalikosi, vidre 1658 wlamde. Semoqmedis aRmosavleT fasadis lavgardanis qveS datanil warweraSi ixsenieba iakobi _ `me f(ria)d c(odv)ili iak(o)b~. igi XVII saukunis moRvawe gaxldaT da rogorc Cans, maqsimes dros dawyebuli samuSaoebi mas daumTavrebia.
Semoqmedi da zarzma erT samonastroSi organizacias warmoadgenda. mas hqonda Tavisi sammarTvelo aparati. monastris saTaveSi idga winamZRvari _ arqimandriti. samonastro yma-mamuls ganagebda saSemoqmedlos mouravi. igi saero piri gaxldaT. am Tanamdebobas nakaSiZeTa sagvareulo flobda. monastris saeklesio qoneba (barZimi, feSxumi, samoseli da sxv.) kandelaks ebara. Semoqmedel mitropolitebs hyavdaT qorepiskoposebi anu meomforebi.
Semoqmedis monasteri mdidar mamulebs flobda.
SemoqmedSi mravali Zvirfasi xati da saeklesio inventari iyo daculi. maTi umravlesoba adgilobriv iyo moWedili, nawili ki saqarTvelos sxva kuTxeebidan (ZiriTadad samcxe-saATabagodan) gadmoxinuli.
Semoqmedis monasterSi inaxeboda giorgi gurielisa da elene dedoflis Sewiruli macxovris oqros xati; vaxtang I gurielis meuRlis, dedofal Tamaris Sewiruli RvTismSoblis oqros xati. Zvirfasi TvlebiT mooWvili xatis garSemo dakruli iyo sxvadasxva dros Sesrulebuli Cvidmeti firfita saxarebiseuli scenebiTa da wmindanebis gamosaxulebebiT. friad sainteresoa vercxlis xati 12 mociqulis gamosaxulebiT. am xatis SuagulSi moTavsebulia RvTismSoblis Casadgmeli oqros xati 24-i Zvirfasi TvliT. mamia II gurielisa da dedofal TinaTinis Sewiruli.
XVI_XVII saukuneebSi SemoqmedSi Tavi moiyara mesxeTis zarzmis uZvirfasesma nivTebma. zarzma qarTuli kulturis umniSvnelvanes centrs warmoadgenda da aq Seqmnilma Weduri xelovnebis brwyinvale nimiSebma sabolood guriaSi daivana. maTgan, upirveles yovlisa unda aRvniSnoT wmidaTawmida zarzmis taZrisa fericvalebis xati. igi dRemde SemorCenil qarTul xatebs Soris uZvelesia da 886 wliT TariRdeba.Semoqmedis eparqiaSi kaTedraluri centris garda 45 eklesia-monastrebi arsebobda. maTi nusxa 1828 wels Seadgina Semoqmedis arqimandritma arsen mgalobliSvilma.
|