|
Coxatauris raionSi mdebare udabnos
monasteri uZveles Zegladaa miCneuli. sulxan-saba sityva “udabnos”
ganmartavs, rogorc “uSenebos”, am sityvidanaa nawarmoebi: meudabnoe,
udabnois mkvidri, udabnois moyvare.
leningradis saistorio
arqivSi, 1963 wels mikvleul iqna “guriis udabnos aqti”, dawerili
saSualo zomis or TeTr furcelze. igi Sedgeba saydris, saRvmdelmsaxuro
inventarisa da wignsacavis aRwerisagan. dokumentSi “guriis udabnos”
saydari uZveles Zegladaa miCneuli, magram misi Seqmnis TariRi
konkretulad ar aris miTiTebuli (varaudoben VIII-IX saukuneebs).
kldeSi gamokveTili, ori
mxridan Tlili qvebiT nageb taZarSi umTavresi ioane naTlismcemlis
xati iyo, romelic vercxliT iyo moWedili da saydris marcxena nawilSi
esvena, xolo “mTavarmowame wmida giorgis” xati, vercxliTa da oqroTi
moWedili, saydris marjvena mxares iyo dasvenebuli.
am saydris simdidre iyo:
samRvdelo- sadiakvno mosasxami, satrapezo jvari, wiTeli farCis
gadasafarebeli, vercxlis WurWlebi, xelnawerebi, wignebi, nabeWdi
saxarebebi, daviTni, marxvani, sadResaswaulo, samociqulo, Jamni,
mefe baqaris- “dabadeba”, romelic 1743 wels gamoica moskovSi.
aRsaniSnavia, pergamentze gadawerili “Tveni”, qaRaldze
Sesrulebuli “metafrasi”, ocdaCvidmeti sigeli- gujari- “udabnosaTvis”
yma-mamulis Sewirulobis, nasyidobis, sulTamosaxseneblis wignebi da
sxva.
udabnos Zveli eklesiis
CuqurTmebi safuZvlianad jerac ar aris Seswavlili. CuqurTmebi sam
qvazea, TiToeuli qvis simaRle 95 santimetria, sigane 15 santimetri.
CuqurTma naxevari wris principzea agebuli da TiToeuli monakveTi sami
naxevarwrisgan Sedgeba.
“guriis udabno” kldeSi
nakveTi kompleqsia da igi aris Cveni qveynis TvalsaCino da unikaluri
Zegli. “guriis udabnos” erT-erTi madlmosili winamZRoli
ioseb tuskia, XVIII saukuneSi cxovrobda da moRvaweobda. uZveles
dokumentebSi (1744w.) igi ixsenieba, rogorc jumaTis qorepiskoposi da
udabnos winamZRvari. igi iyo samonastro organizaciis brwyinvale
gamZRoli, Cinebuli mwignobari, mas Semoqmedis “gulanis” gadaweraSic
miuRia monawileoba. man didi Rvawli dasdo udabnos aRorZinebas. Tumca
1923 wlis antireligiurma kampaniam yovelive waleka, magram RvTis
nebiT dRes “guriis udabnoSi” kvlav aRevlineba uflis sadidebeli
locva-vedreba.
udabnos monasteri mdebareobs Coxatauris raionSi. sofel Sua ganaxlebis maxloblad, ori km. daSorebiT. igi amaRlebis mTis ferdobzea aRmarTuili. (Zvelad sofelsac amaRleba erqva).
udabno ioane naTlismcemlis saxelze agebuli eklesiaa. rogorc saxelwodeba migvaniSnebs igi monastri yofila. udabno uSen adgils niSnavs. xolo meudabnoeoba ber-monazvnobis is saxe iyo, rodesac gandegili, ganmartoebul cxovrebas eweoda. saboloos meudabnoeoba samonastro wesad Seicvala.
eklesia naxevrad kldeSi nakveTi, mcire zomis darbazul nagebobas warmoadgens. amas garda mTagrexilis qvedanawilSi kidev oTxi gamoqvabulia, romelTac erTi mxridan xelovnurad aqvs micemuli absidis forma da amdenad savaraudoa, rom salocavis movaleovbas asrulebdnen. udabnos monastris aRmosavleTi da samxreTi nawili kldeSia gamokveTili, xolo mSeneblebs mxolod dasavleTisa da CrdiloeTis kedlis naxevari augiaT da iseTi STabeWdileba iqmneba, rom nageboba kldis qveS aris SeyuJuli. monasteri nagebia kargaT gaTvlili Ria feris kvadrebiT da Semkulia sxvadasxva reliefuri gamosaxuelebebiT. udabnos monasteri erT-erTi uZvelesia guriaSi. misi daTariReba dRemde ver moxerxda. d. baqraZe romelmac monasteri 1873 wels moinaxula werda, rom adgilze mopovebuli cnobebiT udabnos damaarsebeli aris ioseb tuskia, romeliv ,me-18 saukuneSi iyo monastris winamZRcari. Tumca es realobas ar Seesabameba da monasteri gacilebiT adrindelia. zogi mecnieri mas VI saukunis Zeglad miiCnevs, magaram raadganac am epoqis sxva Zegli guriis teritoriaze ar SemorCenila (Tu ar CavTvliT vaSnarsa da petras), udabnos monastris analogiebis moZebna Zneldeba. monastris daTariRebas arTuelbs is faqtic, rom is mravaljer gadaukeTebiaT, xolo aRdgenis dros samSebelod Zveli nangrebi gamouyenebiaT. xelovnebaTmcodne gia WaniSvilama Zeglis Seswvalis dros daaskvna, rom `aq saqme unda gvqondes gardamavali xanis bolo periodTan IX s. an uSualod mis momdevno xanasTan, X saukunis dasawyisi. swored am dros xdeba dasavleT da aRmosavleT saqarTvelos eklesiaTa gaerTianeba mcxeTis kaTalikosis ganmgeblobaSi da samonastro cxovrebis xelaxali aRorZineba saqarTveloSi~. Tumca iqve dasZenda, rom es daTariReba myari ar aris da mxolod miaxloebiTia ~.
udabno qarTuli kulturis erT-erTi kera iyo. aq moRvaweobdnen cnobili kaligrafebi, maT Soris aRsaniSnavia monastris winamZRvari ioseb tuskia, romelsac Semoqmedis gulani gadauweria. xelnawerebs udabnos wignsacavSi inaxavdnen. udabnos xelnawerTagan yvelaze TvalsaCino da uZvelesia `mravalTavi~. igi XVI saukuneSi Camoutania nikoloz jumaTels klarjeTis monastrebis molocvis Semdeg, Tumca ukanasknel xans gamoiTqva mosazreba, rom SesaZlebelia mravalTavi adgilobriv, udabnos monasterSi iyos gadawerili. garda mravalTavisa udabnodanaa SemorCenili sxva xelnawerebi. udabnos biblioTekaSi nabedi wignebic mravlad yofila.
udabno sakmaod mdidari monasteri iyo. am mxriv sagulisxmoa XVIII saukunis erT-erTi dokumenti `anaweri da anderZi guriis udabnos mamisa iosebisa~. sadac aRwerilia udabnos monastris qoneba. amasTanave SemorCenili gvaqvs mTeli wyeba sigelgujarTa, romelSic CamoTvlilia gurielebis, erisTavebisa da sxva samRvdelo pirTa Tu eriskacTa Sewirulobani udabnosadmi. dokumentebis es krebuli d. baqraZem TbilisSi Camoitana da dRes inaxeba saqarTvelos centralur saistorio arqivSi.
2001w. Semoqmedelma mTavarepiskoposma iosebma (kikvaZe) udabnoSi aRadgina samonastro cxovreba da winamZRvrad dainiSna iRumeni petre (andRulaZe). amJamad monastris winamZRvaria, iRumeni markozi gurgeniZe. |